Таваҷҷӯҳи СММ ба мавзӯъи ҳуқуқ ба саломатӣ дар Тоҷикистон

Намояндагии ФБҶ СС ва ҲА дар Тоҷикистон рӯзи 30-уми май мизбони дидоре бо Ананд Гровер, гузоришгари вижаи Созмони милал оид ба ҳуқуқ ва дастрасӣ ба саломатӣ буд. Дар ин нишаст, ҳамчунин, намояндагони ҶҲАТ, КБСС, СС-и Финланд, лоиҳаи “Ҳоуп” ва ЮСАИД иштирок доштанд.

Сафари ҷаноби Гровер ба Душанбе рӯзи 24-уми май оғоз ёфт ва дар ҷараёни ин сафар ӯ бо мақомоти Тоҷикистон, аз ҷумла, мақомоти тиббӣ, ва созмонҳои байнулмилалӣ мулоқот кард. Бино бар баёнияи матбуотии Созмони милал, ин нахустин сафари коршиноси мустақили масъулиятёфта аз ҷониби Шӯрои ҳуқуқи башари СММ ба Тоҷикистон ҷиҳати баҳогузорӣ ба иҷроиши ҳуқуқи ҳар як нафар ба саломтаии ҷисмонӣ ва равонӣ мтуобиқ бар меъёрҳои лозима мебошад. Ҷаноби Гровер бо даъвати Ҳукумати Тоҷикистон ба дастрасии мардум ба ҳуқуқ ба саломатӣ баҳо хоҳад гузошт. Ба гуфтаи меҳмон, ҳадаф аз сафари ӯ “ҷалби Ҳукумат, ҳамкорон ва ҷомеаи шаҳрвандӣ ба ҳалли мушкилоти ҷиддии молиявии низоми тандурустии Тоҷикистон мебошад. Ин низом асосан ба пардохтҳои ғайрирасмӣ такя менамояд ва мувофиқи ҳисобҳои тахминӣ ин пардохтҳо аз се ду қисми хароҷоти умумии соҳаи тандурустии кишварро ташкил медиҳад”.

Ҷаноби Гровер ҳангоми шинос кардани ҳозирин бо ҳадафҳои сафари худ таваҷҷӯҳро ба афроде ҷалб намуд, ки ба табъиз ва стигма дар ҷомеа дучор мешаванд. Чун ҷаноби Гровер аз чорабиниҳои ҷашнии Моҳвораи Ҳилоли Аҳмар огоҳ карда шуд, ӯ даъват кард, то аз ин минбар барои сӯҳбат кардан дар мавзӯъи дастрасии мардум ба ҳуқуқ ба саломатӣ истифода бурда шавад.

Дар мулоқот меҳмон бо лоиҳаҳои ҶҲАТ дар соҳаи беҳдоштӣ, ки бо мусоидати ФБҶ СС ва ҲА амалӣ мешаванд, шинос шуд. Зафар Муҳаббатов, дабири кулли ҶҲАТ, аз чолишҳои Ҷамъият ҷиҳати ҷалби маблағгузорон ба лоиҳаои тандурустӣ ёдовар гардид. “Ҳол он ки мо тавоноии хуби иҷроиши корҳо ва пуштибонии ҳукуматиро дорем”, гуфт ҷаноби Муҳаббатов.

Эрик Мишел-Селйе, раҳбари Намояндагии ФБҶ СС ва ҲА дар Тоҷикистон, бо ёдоварӣ аз таҷрибаи фаъолияташ дар Тоҷикистон ва ҳамкориҳояш бо мақомот ва ҷомеаи ин кишвар, бар омодагии нодири ин кишвар барои тағйирот таъкид кард. Ӯ мисол овард, ки “чанд сол қабл дар ин ҷо наметаовнистӣ оид ба ёриҳои равонӣ ба мардуми осебдида ҳарф бизанӣ, чун мардум ин гуна ниёзмандии худро рад мекарданд ва мақомот ҳам ин гуна ниёзмандии равонии аҳолиро рад мекарданд. Вале чанд ҳафта қабл вақте мо аз як минтақаи аз зилзила осебдида дар шарқи Тоҷикитсон дидан мекардем, раисҷумҳури кишвар ба наздамон омад ва дархост намуд, то таваҷҷӯҳи вижа ба ироаи ёриҳои равониҷтимоӣ ба осебдидагон дода шавад. Агар дар бораи тағйири нигоҳҳо ҳарф бизанем, пас Тоҷикистон дақиқ мисол буда метавонад”.

Ҳангоми мулоқот дар дафтари ФБҶ СС ва ҲА, ҳамчунин, чолишҳои марбут ба василаҳои ҳалли мушкилот, табобати беморон бо гиромӣ доштани онҳо ва ҳавасманд намудан ба риояи ҳуқуқи инсонро баррасӣ карданд.

Гузоришгари махсус коршиноси озодест, ки аз ҷониби Шӯрои ҳуқуқи инсони СММ ҷиҳати кӯмак ба давлатҳо ва дигар тарафҳои марбут, пеш бурдан ва ҳифзи ҳуқуқ ба меъёрҳои баландтарини тандурустӣ (ҳуқуқ ба саломатӣ) таъин шудааст. Ананд Гровер (шаҳрванди Ҳиндустон) ҳам-муассис ва мудири Шӯъбаи коллективи ҳуқуқшиносон дар соҳаи ВИЧ/СПИД ва мушовири аршад дар Ҳиндустон мебошад.

UN expert to focus on the right to health in Tajikistan

IFRC Country Representation in Tajikistan hosted a meeting with Mr. Anand Grover, Special Rapporteur on the Right of Everyone to the Enjoyment of the Highest Attainable Standard of Physical and Mental Health, on 30 May 2012. In addition to IFRC Country Representation staff, the representatives of other organizations, such as the Red Crescent Society of Tajikistan, ICRC, Finnish Red Cross, Project “Hope”, and USAID participated at the meeting.

Mr. Grover’s mission to Dushanbe started from May 24 and during his visit he met with Tajik officials, health authorities, as well as international organizations, including the Red Crescent Society of Tajikistan and IFRC Country Representation in Tajikistan. According to a press release of the United Nations office, it is the first mission of an independent expert charged by the UN Human Rights Council to Tajikistan to monitor the implementation of the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health. Mr. Anand Grover visited Tajikistan at the invitation of the Government to make an independent assessment of the realization of the right to health in the country. According to the high-level guest, within his visit he aimed “to engage the Government, development partners and the civil society in tackling the financial predicament of Tajikistan’s health system that relies heavily on private out-of-pocket payments, estimated to be more than two-thirds of total healthcare expenditure”.

Mr. Grover introducing the purpose of his visit drew a special attention to the affected people, who often face social stigma and discrimination. Being informed about the Red Crescent May celebrations in Tajikistan, Mr. Grover called to use this opportunity and to talk about the challenges of people’s access to the health.

In the meeting Mr. Grover was introduced with health-related projects implemented by the Red Crescent Society of Tajikistan with IFRC support.  Mr. Zafar Muhabbatov, RCST Secretary General mentioned the difficulties RCST faces to attract the donors “despite of good capacity and governmental support we have”.

Mr. Eric Michel-Sellier, IFRC Country Representative in Tajikistan, talking about his experience of cooperation with the officials and the society in Tajikistan, stressed the exceptional readiness for changes he witnessed here. He brought an example that “several years ago you could not talk about the psychological support here, as people could refuse their need, as well as the officials could refuse the need of population for it, but few weeks ago during a field visit to an earthquake-affected area in the eastern part of the country the president of the country came to us and requested us to pay special attention to the provision of psychosocial support to the affected people. If to speak about changing minds, than Tajikistan is the right place to be an example”.

During the meeting in the IFRC office, the participants discussed the challenges to identify ways to curb the disease effectively, treat patients respectfully and encourage human rights extensively.

The Special Rapporteur is an independent expert appointed by the UN Human Rights Council to help States, and others, promote and protect the right to the highest attainable standard of health (right to health). Anand Grover (India) is co-founder and Director of the Lawyers Collective HIV/AIDS Unit and the Senior Counsel in India.

Ихтиёриёни ҶҲАТ муносибати хуб бо гирифторони ВИЧ-ро тарғиб мекунанд

“Дигар зиндагӣ кардан намехоҳам. Мехоҳам бимирам. Барои худ дар ин ҷаҳон, дар ин ҷомеа ҳеҷ ҷойе намебинам. Ҳама ба ман нафрат дорад, тамоми ин ҷаҳон ба ман нафрат дорад…”

Ҷавон сарпӯши шишаро боз мекунаду, онро ба сӯи даҳонаш мебарад. Ба заҳр монанд аст. Дар ин лаҳза модараш ба хона медарояд ва танҳо дахолати модар ҷони ҷавонро наҷот медиҳад.

“Модарҷон, ман хато кардам, ки худро бо ин заҳри қаттол олуда сохтаам. Медонам, ки аз кадом сӯзандоруе ВИЧ ҳам шудаам. Вале чаро ҳеҷ кас маро намебахшад?”

“Ман туро бахшидам, бачаҷон, ман туро бахшидам. Ман туро дӯст медорам, падарат туро дӯст медорад, дӯстонат туро дӯст медоранд. Ту бояд қавӣ бошӣ ва дигаронро ҳам аз ин роҳи бад баргардонӣ”.

Исо Азонов, ихтиёрии ҷавони Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон ва донишҷӯи соли аввали Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, талош дорад, то рӯбарӯи 400 донишҷӯву омӯзгори Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон нақшашро дар саҳна хуб иҷро намояд. Ҳадафи ин намоишнома нишон додани он буд, ки чаро бояд як гирифтори ВИЧ табъиз нашавад ва аз ҷомеа ронда нагардад.

Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон бахшида ба Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо СПИД дар Донишгоҳи омӯзгорӣ чорабиние доир намуд. Дар ин чорабинӣ ихтиёриёни ҷавони ҶҲАТ ҳамсолони худро аз хатарҳову оқибатҳои ВИЧ СПИД ҳушдор доданд, таърихи пайдоиши ин бемориро нақл карданд ва оид ба вазъи феълӣ дар Тоҷикистон ва ҷаҳон иттилоъ расониданд.

Омори расмӣ шумори гирифторони ВИЧ-ро дар Тоҷикистон 3,051 мегӯяд. Аз ин рақам 2,428 нафараш мардон будаанд. Аксарияти онҳо ба воситаи сӯзандору ҳангоми тазриқи мухаддирот гирифтор шудаанд.

Марҳабо Олимова, проректори Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон, ки ин чорабиниро ҳусни оғоз бахшид, даъват кард, ки бо ҳама қишрҳои ҷомеа, аз ҷумла муҳоҷирон бояд кор кард ва таваҷҷӯҳи ҷиддиро ба онҳое бояд равона намуд, ки шояд ҳоли худро намедонанд ва тасодуфан бо иштибоҳе метавонанд ҳамсари худро низ гирифтор созанд. Хонум Олимова гуфт: “Саломатӣ ҳадяе аз ҷониби Худованд аст. Гаронтарин ва пурарзиштарин ҳадяест, ки мо дорем. Одамизон бояд ин ҳадяро гиромӣ дорад ва эҳтиёт кунад. Мутаассифона, сарфи назар аз пешравиҳои солҳои охир ҳанӯзам давои ин дардро наёфтаанд. Баъзеҳо инро хеле дер мефаҳманд”.

Нурулло Файзализода, мушовири дабири кулли ҶҲАТ, гуфт, ҳадафи Ҷамъият огоҳ сохтани мардум аз ин хатар аст: “Ин намоишномаҳое, ки ихтиёриёни мо омода карданд, барои мо дарс аст. Дарси он ки бояд аз таҷрибаи дигарон биомӯзем, ҳатто агар он таҷрибаи талх ҳам бошад. Дарси он ки бояд ба табъиз ва ноадолатӣ нисбат ба гирифторони ВИЧ дар ҷомеа хотима диҳем”.

Барномаи ҷилавгирӣ аз густариши ВИЧ СПИД-и ҶҲАТ аз соли 2005 бад ин сӯ тавассути чорабиниҳои гуногун ба боло бурдани сатҳи огаҳӣ миёни мардум равона шудааст. Дар чаҳорчӯбаи ин барнома шаш Бунгоҳи эътимод барои гирифторони ВИЧ боз шудааст. Дар ин бунгоҳҳо боз маводи иттилотӣ, рифолаҳо, сузандоруҳо тақсим шуда, ба афроди ниёзманд машваратҳои ройгон низ дода мешавад.

Танҳо соли ҷорӣ бештар аз 1300 нафар ба бунгоҳҳои ҶҲАТ барои ёрӣ муроҷиат кардаанд.

Ин матлаб тарҷума аз матни инглисист, ки рӯзи дуюми декабр нашр шуда буд.

 

 

Red Crescent Youth volunteers promote positive attitudes towards people living with HIV

by Abdulfattoh Shafiev in Tajikistan

“I do not want to live anymore. I’d prefer to die. I do not see a place for myself in this world, in this society. Everybody hates me, the entire world hates me…”

The young man opens the lid of a bottle and raises it to his mouth. It looks like poison. At this moment, his mother enters the room and only her interference saves the man’s life.

“Mom, I know that I made a mistake starting to prick myself with this trash. I know that I became HIV positive because of drugs. But why doesn’t anybody want to forgive me?”

“I forgive you, sonny, I love you, your father loves you, your friends love you. You should be strong and warn others about this danger.”

Iso Azonov, a young volunteer of the Red Crescent of Tajikistan and first-year student at the Tajik National University, tries to play his role convincingly in front 400 students and teachers from the Pedagogical University of Tajikistan. The main purpose of his scene is to show how a person living with HIV should not be stigmatized or face discrimination.

The Red Crescent Society of Tajikistan marked the World AIDS Day with an awareness-raising campaign beginning  at the university in the capital Dushanbe. During the event, young volunteers from the National Society warned their peers about the dangers and consequences of HIV and AIDS, chronicled the history of this disease, and gave an overview of the current situation in Tajikistan and elsewhere.

Based on official statistics, 3,051 people are living with HIV in Tajikistan. 2,428 are men. The majority of them are reported to have contracted the virus through the use of contaminated needles used to inject drugs.

Marhabo Olimova, the vice-rector of the Pedagogical University of Tajikistan, launched the campaign with a call to work with all groups within the country including migrant workers who may not be aware of their status and so may not seek treatment or could infect their partner. “Health is a gift. The most expensive and most valued gift that we have,” she said “Human beings should take care it. Nonetheless, despite notable progress achieved in recent years, there is still no cure for HIV. Unfortunately, some people understand it too late.”

Nurullo Faizalizoda, Red Crescent Society of Tajikistan advisor said the society’s mission was to inform people about this danger. “Today’s scenes prepared by our volunteers aim to teach us a lesson on how to learn from other people’s experience, even negative ones. A lesson on the need to put an end to prejudice, stigma and discrimination towards people living with HIV and people who inject drugs,” he said.

The Red Crescent Society of Tajikistan has implemented its HIV Prevention and Risk Reduction Programme since 2005. Hundreds of information and educational campaigns, meetings, and discussions have been conducted to increase the awareness among the public on prevention measures. Six Trust Points operate under this programme in different parts of Tajikistan to provide psychological support to the people living with HIV. The project also distributes information materials, sterile injecting equipment and condoms.

This year alone, more than 1,300 people have shown their trust in the organization and sought the help of its volunteers at these Trust Points.