Ҳилоли Аҳмар дар Кӯлоб аз низомиёни рус хостааст, то ҳудуди машқгоҳи худ дар Мумиракро мушаххас кунанд.
Мӯъмин Аҳмадӣ, “Озодӣ”
Намояндагони ин созмони байнулмилалӣ дар минтақаи Кӯлоб мегӯянд, машқгоҳ ё тамрингоҳи низомиёни рус солҳост дар ҳудуди ноҳияҳои Мӯъминободу Шӯрообод амал мекунад, аммо “қаламрав”-аш то ҳол мушаххас нашудааст.
Зайниддин Олимов, котиби иҷроияи Ҳилоли Аҳмар дар минтақаи Кӯлоб гуфт, ин мавзӯъро ҳангоми сӯҳбат бо масъулони пойгоҳи низомии Русия дар миён гузоштааст. Ҳилоли Аҳмар тарҳеро барои огоҳонидани сокинон аз хатари мина рӯи даст гирифта, аммо ба иллати мушаххасу аломатгузорӣ нашудани қаламрави тамрингоҳ ба мушкил мувоҷеҳ (рӯбарӯ) шудааст.
Ҷаноби Олимов мегӯяд,
“ду сол пеш аз деҳаи Мумирак се нафар аз як хонавода аз снаряд таркида ҳалок шуда буданд. Чанд нафари дигар маъюб шудаанд. Созмони мо як созмони хайриявист ва ба масъалаҳои будубош кор надорад ва мо танҳо хоҳиш кардем, ки барои ҳам осонии кори худ ва ҳам осонии кори мову сокинон ин корро анҷом диҳанд. Ин хоҳиш аст ва барои хоҳиши моро иҷро кардан низомиён маҷбур ҳам нестанд.”Ин дар ҳолест, ки сокинони деҳаи Мумираки ноҳияи Мӯъминобод ва сокинони деҳаи Дараи Оби ноҳияи Шӯрообод аз фаъолияти ин машқгоҳ шикоят доранд.
Савриннисо, як сокини деҳаи Мумирак мегӯяд, гову молашонро бо тарсу ҳарос ба чаро мебаранд ва аз сайругашти фарзандонашон дар атрофи русто низ хавф доранд: “Машқҳояшон сар мешавад ва шабу рӯз хоб надорем, вале мо аз он хавф дорем, ки ҳамон чизҳои метаркидагиро дар сари роҳ напартоянд.”
Қумриннисо, сокини дигари деҳаи Дараи Об, ки дар болои ин машқгоҳ воқеъ аст, мегӯяд, ҳар боре низомиён тамрини худро оғоз кунанд, деҳаи онҳо тирборон мешавад: “Агар машқашон сар шавад, дар деҳаи мо мегӯӣ, ки ҷанг аст. Шифер (бомпӯш)-ҳои чанд хона сӯрох шудааст аз тири онҳо. Чанд кас ҳам мурдааст. Дар тирамоҳ чарогоҳи мо оташ мегирад аз тирашон, вале касе ба онҳо чизе намегӯяд.”
Дар наздикии ин пойгоҳ тайи чанд соли ахир 9 нафар ҳангоми бархӯрд ба маводи тарканда ҳалоку маҷрӯҳ шудаанд. Се соли пеш додситонии Кӯлоб гуфта буд, барои бепарвоёна ҳаво додани маводи тарканда масъулони пойгоҳи низомии русҳоро ҳушдор додаанд. Бо сабаби рух додани чунин ҳодисаҳо, созмони Ҳилоли Аҳмар атрофи ин машқгоҳро минтақаи хатарнок дониста, ба сокинон корҳои фаҳмондадиҳӣ анҷом медиҳад. Инчунин, ин созмон дар ҷамоати Ёли ноҳияҳои Шӯрообод, Ҳамадонӣ ва Фархор, ки навоҳии наздисарҳади номбурда мешаванд, мардумро аз хатари мина огоҳ мекунад.
Tajikistan is one of 156 countries that initiate Mine Risk Education as Mine Action pillar to prevent mine hazard and reduce the number of casualties among the population living in mine-affected areas. In 2001 the activities on Mine Risk Education has launched due to the voluntary initiatives by the local RCST volunteers after the first antipersonnel mine explosion that cut the life of three rural women and injured four women in the remote village of Lakkon in the district of Isfara. This initiative work has been financially supported by ICRC which the significant donor for the Red Crescent in Tajikistan. The meeting between head of RCST –Mr. Zafar Muhabbatov and the new appointed head of TMAC Mr. Muhabbat Ibrohimov has given to have new view on widely cooperation in 2012.
Later in 2003 after inception of the Tajik Mine Action Centre (TMAC) that supports by UNDP of Tajikistan MRE has taken new mainstream to coordinate and integrate with other institutional structure in country level. In 2005 the national partners represented by RCST based in TMAC to implement MRE under coordination TMAC as MRE is one of the pillar of Mine Action. This collaboration has affected to expand MRE among 25 districts of the country that 20 of them are border districts with the mines/ERWs problem in communities. Fortunately, the coordination level impacted the local volunteers of 25 TRSC’s branches gained knowledge and skills on effective communication, gender awareness and standardized info on preventive and safety behavior against antipersonnel mines/UXOs/ERWs and cluster munitions hazards. In 2012 RCST MRE program is increased the number of its volunteers up to 43 persons in 25 mine\UXO affected districts in all over the country. 8 Safe play areas of 8 contaminated jamoats were reconstructed by RCST with the support of ICRC in 2011. In 2012 UNDP/TMAC is going to announce the tender for construction of another 5 Safe play areas in affected districts of the country aimed to prevent cases of mine\UXO accidents among schoolboys. Mrs. Shahrinisso Davlatova, MRE program coordinator in TMAC notice the close and fruitful collaboration with her colleague Mr Zanjirbek Karamov (MRE program coordinator) from RCST and added that MRE program in Tajikistan is going to cover over 75 000 people living in mine\UXO hazards areas in 2012 with MRE program through effective cooperation of MRE partners mainly TMAC and RCST. At the moment, plans and prospects of the Tajik Mine Action Centre and the RCST for 2012 have much in common and are aimed to achieve a common goal.
Zanjirbek Karamov,
Mine Risk Education Program Coordinator
Contemporary world faced many challenges like financial crisis, armed conflicts, political tension of states, incurable diseases and other problems that weakening world community. In addition the presence of anti personnel mines (APM) becomes another pressing problem that pursuits many countries. Almost every month about 10 persons becomes victims of APM in the countries like Afghanistan and Colombia. Unfortunately this issue has not left Tajikistan aside. In Tajikistan APM were mainly laid in three directions: in the border with Afghanistan (1380km) left by Russian troops, in Tajik-Uzbek border in the North of the country laid by Uzbek border troops and in central districts as a result of civil war in Tajikistan (1992-1997). Since 1990, 831 citizens of Tajikistan registered as mine\UXO victims in the country out of which 364 were killed by APM or UXO\ERW. The explosion of mine impacts on the three levels of peoples’ lives.
- 1. Individual level
- 2. Family level
- 3. Socio-economical level
All these negative results that come out from Mine/UXO hazard, impacted daily life of people forced to live in contaminated areas, and Red Crescent Society of Tajikistan could not remain indifferent in this situation. It was the initiative of RCST to start the activities on Mine Risk Education (MRE) with the support of ICRC at the end of 2001 and the beginning of 2002 in the North of the county after mine explosion and in fact it was the beginning of Mine action program in Tajikistan. The MRE program of RCST is implementing in Sughd and Khatlon regions of the country and tries to cover as much people as possible. 27 MRE volunteers from 13 border districts are involved in program implementation. Also district branches of RCST and local authorities make their contribution in awareness raising of people, that decreases number of mine explosion in the areas.
On 26 July 2011 a seminar was conducted for program volunteers and teachers from the jamoats laid out along the borders. The purpose of the seminar was to share the updated information on Mine action and safe behavior rules in contaminated areas. 22 participants have attended the seminar from six border district of Sughd region that borders with Uzbekistan.
It is pleasant that our MRE volunteers from Isfara district Mr. Yusupov B and Mrs Mamadova. S presented their new small published brochure named “Mines remain traces in the hearts”. Mainly the MRE program activities have been described in the book. The brochure was found very interesting by other participants.
Also another important event took place in Khujand city on 27 July 2011. A round table was organized by Tajik Mine Action Centre aimed to discuss issues on enhancing MRE and Mine Victims Assistance (MVA) in the North border districts of the country with mine action stakeholders in the county and also to start survey activities in one of districts in Sughd region. The meeting was attended by representatives from different governmental and non-governmental organizations like FSD, NPA (Norwegian People Aid), Ministry of Defense, Committee of Emergency Situation and other organizations. The survey groups started their activities in close collaboration with RCST MRE volunteers on data gathering in the jamoats laid along the borders. We hope that these gleams of hope soon grow to an effective activity that release most of mined lands and people can live in more safe areas.
RCST-MRE Program Coordinator
Zanjirbek Karamov
Ҷаҳони муосир бо бисер мушкилиҳо аз қабили бурҳони молиявӣ, низоҳои мусаллаҳона, равобити тунди сиесӣ миёни дувал, бемориҳои шифонаебанда ва дигар чолишҳо ру ба ру шудааст, ки ҷомеаи башариро коста кардаанд. Ба замми ин ҳама масоил, мушкилии дигаре, ки думболагири бисер кишварҳо шудааст –ин хатари минаҳо ё худ муҳимоти тарканда мебошад. Дар кишварҳои ба монанди Афғонистон ва Колубия ҳар моҳ қариб даҳҳо нафар аз таркиши минаҳои зидди пиёдагард ва муҳимоти мухталифи тарканда маъюб ё худ ҷон аз даст медиҳанд. Мутаассифона ин хатар Тоҷикистонро низ канор нагузошт. Аслан дар се самт дар Тоҷикистон минаҳо ва муҳимтои тарканда мавҷуданд: ин дар марзи Тоҷикистону Афгонистон, дар ноҳияи марказӣ, ки дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ ба вуҷуд омад ва дар сарҳад бо Узбекистон мебошанд. Ба таври расмӣ аз солҳои 90-ум то ба имруз 831 нафар қурбонии мина дар Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст, ки аз онҳо 364 шаҳраванди кишвар ҳалок шуда боқимонда захмҳои гуногун бардоштаанд. Таркиши чунин маводҳо дар се сатҳ асари манфӣ мегузоранд.
- Дар сатҳи нифиродӣ-яъне худи ҷабрдида ҳалок ё маъюб мешавад.
- Дар сатҳи оилавӣ-яъне баъди аз дасти додани фарзанд, падар ё дигар узви хонавода, шахс ба бемориҳои руҳӣ ва дигар бемориҳои асаб дучор мешавад.
- Дар сатҳи иҷтимоӣ-яъне зарари иқтисодӣ, истифода набурдани замин, об, чарогоҳҳо ва ғр.
Бо ин ҳама таъсироти манфӣ, ки аз минаҳо ва муҳимоти тарканда мерасад Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистоно бетараф мондан наметавонад. Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон (ҶҲАТ) аввалин шуда бо дастгирии Кумитаи Байнамилалии Салиби Сурх (КБСС) авохири соли 2001 ва авали 2002 фаъолиятро дар ҷодаи огоҳкунии мардум аз хатари минаҳо дар шимоли кишвар оғоз кард ва аслан барномаи амалиёти зидди минаҳоро дар Тоҷикистон пиёда намуд. Барномаи «Огоҳкунии аҳолӣ аз хатари минаҳо » (ОАХМ) -и ҶҲАТ дар вилоёти Хатлону Суғд фаъолият дошта талош дорад ҳарчӣ бешат мардумро оид ба огаҳсозӣ аз хатар фаро гирад. Дар доираи фаъолиятҳои барнома 27 ихтиёрӣ дар 13 навоҳии сарҳадии вилоёти Суғд ва Хатлон фаъолият мегузаронанд. Кор дар сатҳи ҷамоатҳои олудашудаи мина ва муҳимоти тарканда бо ҷалби намояндагони маҳаллӣ ва бахшҳои ноҳиявии ҶҲАТ ба роҳ монда шудааст, ки ба коҳиш ёфтани миқдори таркишҳо мусоидат намудааст.
Дар таърихи 26.07.2011 семинар бо ихтиёриёни барнома ва омузгорони макотиби ҷамоатҳои наздисарҳадӣ баргузор гардид. Ҳадаф аз он дастрас намудани қойидаҳои рафтори бехавф дар манотиқи олудашудаи минаҳо ва муҳимоти тарканда ба гуруҳҳои мақсадноки зери хатар буда, мебошад. Дар семинар 22 нафар аз 6 нохияи сарҳадии вилояти Сугд иштирок карданд.
Боиси ифтихор аст, ки ихтиёриёни барнома Юсупов. Б ва Мамадова С аз ноҳияи Исфара китобчаи тозанашршудаи хешро бо номи «Минаҳо дар синаҳо доғ мегузоранд» -ро бори аввал ба иштироккунандагон пешкаш намуданд, ки дар он оид ба фаъоляти барномаи «Огоҳкунии аҳолӣ аз хатари минаҳо» дар ноҳияи Исфара гуфта мешавад. Барнома фаъолиятҳои худро баҳри огоҳ намудан аз хатари минаҳо ва пешгирӣ намудани ҳодисаҳои таркиш дар манотиқи мақсаднок идома додаистодааст.
27-уми июли соли равон дар шаҳри Хуҷанд аз тарафи Маркази Тоҷикистон оид ба масъалаҳои минаҳо ҷаласа бо иштироки ташкилотҳои ғайри давлатӣ аз қабили FSD (Фонди Швецариягӣ оид ба безараргадонии минаҳо), Кумаки Халки Норвегия ва ҶҲАТ ва инчунин сохторҳои давлатӣ ба монанди Кумитаи ҲФ, Вазорати Дифо ва ғр гирд омаданд, ки ҳадаф аз он табодули маълумот оид ба пурзур кардани фаъолиятҳо дар самти ОАХМ ва кумак ба ҷабрдидагони мина ва инчунин шуруъ кардани баҳодиҳии тадқиқотӣ дар марзи шимолии кишвар мебошад. Бояд қайд кард ду гуруҳи тадқиқотӣ барои ҷамъоварии маълумот оид ба заминҳои минадор дар ноҳияи Ашт корашонро оғоз намуданд, ки дар оянда дар асоси маълумоти онҳо метавон фаъолият оид ба безараргардонии минаҳоро дар минтақа оғоз кард. Ин ҷамъоварии маълумот дар ҳамкорӣ бо ихтиёриёни барномаи ҶҲАТ дар ноҳияи Ашт мегузарад. Умедворем, ки ин ҳамкориҳо самараи хубро дар оянда медиҳанд, то тавонем ин минтақаҳои хавфнокро аз ин аслиҳаи зидди инсонӣ тиҳӣ созем ва ҳайёти ҳамватанонамонро бехатар намоем.
Занчирбек Карамов
Танзимгари Барномаи ОАХМ-и ҶҲАТ
Ҳадафи Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон ёрӣ ба мардуми ниёзманд ва ранҷкашида сарфи назар аз нажод, дин ва ақидаҳои сиёсияшон мебошад. 
